Vũ Thất

Bảo Bình 1

Thân phận con người trong cái ác cộng sản

1. Chuyện kể năm 2000: Cuốn tiểu thuyết về thân phận con người trong cái ác cộng sản

Phạm Đình Trọng (Danlambao) 3/4/2014

Phạm Đình Trọng & Bùi Ngọc Tấn

Say sưa phô trương sức mạnh bạo lực nhà nước, công an – tòa án – nhà tù, hơn nửa thế kỉ cầm quyền, nhà nước độc tài cộng sản Việt Nam đã vô cùng cần mẫn và tùy tiện tống hàng ngàn người dân Việt Nam lương thiện của nhiều thế hệ nối tiếp nhau vào ngục tù.

Đầu tiên nhà nước độc tài man rợ đó tống vào tù những đại công thần đã mang cả cuộc đời chiến đấu hi sinh dựng lên nhà nước cộng sản: Tướng Đặng Kim Giang. Nhà cách mạng lứa tiền bối dựng lên đảng Cộng sản Việt Nam, dựng lên nhà nước cộng sản Việt Nam Vũ Đình Huỳnh. Nhà triết học cộng sản Hoàng Minh Chính… Rồi lần lượt đến những trí thức, nhà văn, nhà báo con đẻ của chế độ cộng sản. Nhà văn Vũ Thư Hiên, nhà báo Hoàng Thế Dũng, nhà báo Trần Thư, đạo diễn điện ảnh Huy Vân, nhà báo, nhà văn Bùi Ngọc Tấn… bỗng trở thành người tù không án ròng rã gần chục năm trời trong nhà tù cộng sản mà từ lúc bước chân vào ngục tối đến khi ra khỏi cổng nhà tù vẫn không biết bị tù về tội gì.

Qua đi thời hồng hoang không pháp luật, tù không án, tù theo lệnh tùy hứng của kẻ độc tài như từ trên trời rơi xuống, đến thời luật cộng sản, luật chỉ để bảo vệ sự thống trị của đảng cộng sản và chỉ để khoe mẽ, vênh váo làm sang với thế giới văn minh, còn bộ máy công quyền thì vẫn hành xử mông muội, ngồi xổm lên pháp luật, tùy tiện bắt người, đánh người, giết người và tùy tiện làm án.

Làm án theo lệnh của quyền lực độc tài từ bóng tối ban ra, làm án theo kịch bản của công an, theo lớp lang dàn dựng của cơ quan cảnh sát điều tra và quan tòa. Với cách làm án mờ ám, bất lương đó, bất kì người dân lương thiện, trung thực, khảng khái nào sống đúng Hiến pháp và pháp luật cũng đều có thể bị tù vì những tội danh vu vơ, mơ hồ “tuyên truyền chống nhà nước”, “lợi dụng các quyền tư do, dân chủ” hoặc đi tù mút mùa vì tội danh cụ thể: trốn thuế, nhưng mang rõ dấu ấn dàn dựng, áp đặt của cơ quan cảnh sát điều tra và tòa án tạo dựng lên tội.

Những tội danh vu vơ, những bản án được dàn đựng sống sượng đã tống vào tù ngục nhiều trí thức chân chính như bác sĩ Phạm Hồng Sơn, luật sư Nguyễn Văn Đài, nhà báo Nguyễn Vũ Bình, nhà văn Nguyễn Xuân Nghĩa, luật sư Lê Thị Công Nhân, nhà giáo Vũ Hùng, giáo sư Phạm Minh Hoàng, tiến sĩ Cù Huy Hà Vũ, luật sư Lê Công Định, luật sư Lê Quốc Quân, luật sư Phan Thanh Hải,… Biến nhiều công dân ưu tú có ý thức về quyền làm người, có lương tâm với cuộc đời, có trách nhiệm với vận mệnh đất nước thành những người tù lương tâm, người tù thời đại như trái tim yêu nước Vi Đức Hồi, nhà doanh nghiệp Trần Huỳnh Duy Thức, kĩ sư Nguyễn Tiến Trung, nhà báo tự do Điếu Cày Nguyễn Văn Hải, những phụ nữ trung hậu Phạm Thanh Nghiên, Tạ Phong Tần, Bùi Thị Minh Hằng,…
Muốn bắt ai cũng được, muốn bỏ tù ai cũng được. Cần có án thì tạo dựng ra án. Không có tội thì tạo dựng ra tội. Mọi tiếng nói khác biệt, mọi đòi hỏi tự do dân chủ, mọi đòi hỏi quyền làm người đều trở thành án hình sự, đều bị tống vào tù ngục.  Với bộ máy công cụ bạo lực nhà nước khổng lồ không cần hành xử theo pháp luật, thẳng tay tiêu diệt mọi tiếng nói trung thực nhưng khác biệt chính kiến, đảng cộng sản và nhà nước độc tài của đảng tưởng rằng sẽ ngạo nghễ tồn tại đến vô cùng và những người lãnh đạo cộng sản “ghế trên ngồi tót sỗ sàng” thì hả hê bắt dân tụng niệm: Đảng cộng sản Việt Nam quang vinh muôn năm.
Nhà tù cộng sản là nơi giam cầm khát vọng làm người của người dân Việt Nam, nơi giam cầm trí tuệ và khí phách Việt Nam cũng là nơi thể hiện đầy đủ bộ mặt man rợ, mất tính người nhất của nhà nước độc tài cộng sản. Nhà nước độc tài cộng sản càng tùy tiện tống nhiều trí tuệ và khí phách Việt Nam vào tù thì sự man rợ cộng sản càng được trí tuệ và khí phách Việt Nam khắc ghi vào lịch sử, khắc ghi vào thời gian.
Chín năm trong nhà tù cộng sản cho nhà văn Vũ Thư Hiên viết tự truyện Đêm Giữa Ban Ngày ghi lại sự tàn bạo, man rợ của thể chế cộng sản. Thể chế cộng sản là đêm đen lạc lõng giữa ánh sáng rực rỡ của văn minh loài người thời công nghiệp hóa, toàn cầu hóa.
Miệt mài chăm chỉ viết báo tô hồng thể chế cộng sản, tô hồng xã hội cộng sản, nhà báo Bùi Ngọc Tấn bỗng bị bắt rồi trở thành người tù không án trong nhà tù cộng sản. Năm năm trong nhà tù cộng sản cho nhà báo Bùi Ngọc Tấn thấy sự man rợ cộng sản đã khinh rẻ, đã đầy đọa, đã xỉ nhục con người như thế nào. Con mắt quan sát sắc xảo của nhà báo Bùi Ngọc Tấn và cảm hứng sáng tạo mạnh mẽ của nhà văn Bùi Ngọc Tấn đã biến hiện thực năm năm ngục tù cộng sản thành tiểu thuyết tư liệu lịch sử Chuyện Kể Năm 2000.
Năm 2000 chấm dứt một thế kỉ chủ nghĩa cộng sản đưa loài người vào chém giết, hận thù, máu và nước mắt. Chủ nghĩa cộng sản rồi sẽ qua đi như một cơn ác mộng của loài người. Nhưng sự khinh bỉ con người của cộng sản, máu và nước mắt cộng sản gây ra cho con người thì phải khắc vào thời gian, ghi lại cho mai sau sau để cảnh tỉnh loài người. Vì thế Chuyện Kể Năm 2000 cũng là Chuyện Kể Năm 3000, Chuyện Kể Năm 4000…
Nhà văn Vũ Thư Hiên, nhà văn Bùi Ngọc Tấn đã phải để lại những năm tháng quí giá của cuộc đời trong ngục tù man rợ cộng sản để có Đêm Giữa Ban Ngày, Chuyện Kể Năm 2000. Những Vi Đức Hồi, Nguyễn Xuân Nghĩa, Điếu Cày Nguyễn Văn Hải, Cù Huy Hà Vũ, Trần Huỳnh Duy Thức, Lê Quốc Quân… những trí tuệ và tâm hồn đó đang sống, đang quan sát, đang ghi nhận, đang nhận mặt thể chế cộng sản và nhà tù cộng sản để rồi sẽ có thêm những Đêm Giữa Ban Ngày, Chuyện Kể Năm 2000 chân thực, sinh động về số phận bi thảm của con người trong thể chế cộng sản, trong ngục tù cộng sản.
Nhà nước độc tài cộng sản ỷ vào sức mạnh bạo lực nhà nước, vận hành tối đa công suất bộ máy công cụ bạo lực khổng lồ công an – tòa án – nhà tù càng hung hãn tù đày nhiều tâm hồn, trí tuệ Việt Nam thì sự tàn bạo, mất tính người của độc tài cộng sản càng được những tâm hồn trí tuệ Việt Nam trong lao tù cộng sản khắc ghi vào lịch sử, khắc ghi vào thời gian.
Nhà văn Vũ Thư Hiên và nhà văn Bùi Ngọc Tấn trước tôi một thế hệ và hơn tôi một cuộc chiến tranh. Khi người lính Vệ quốc đoàn Vũ Thư Hiên và anh đội viên Thanh niên xung phong Bùi Ngọc Tấn đi vào cuộc chiến tranh chống Pháp thì tôi còn là đứa bé ê a đọc sách Tân Quốc Văn. Nhưng cuộc đời các anh và trang sách về cuộc đời ngục tù của các anh đã thức tỉnh tôi và thức tỉnh hàng triệu người Việt Nam về thể chế cộng sản. Không biết tự lúc nào anh Vũ Thư Hiên và anh Bùi Ngọc Tấn đã trở thành người anh thân thiết của tôi.
Dù cách xa hàng chục ngàn kilomet nhưng hằng ngày tôi vẫn gặp anh Vũ Thư Hiên trong thế giới phẳng tin học. Mới mấy tháng trước anh Bùi Ngọc Tấn và chị Nguyễn Thị Ngọc Bích, vợ anh Tấn vào Sài Gòn, tôi cùng anh chị đến nhà con gái anh Vũ Thư Hiên để được nói chuyện và nhìn thấy anh Hiên trên màn hình laptop. Mới mấy ngày trước, tôi lại được gặp anh Tấn, chị Bích ở Sài Gòn và anh Tấn đã tặng tôi bản in mới nhất tập tiểu thuyết của đời anh, tập tiểu thuyết về hiện thực cái ác cộng sản, về thân phận con người, về sự khinh bỉ, xỉ nhục, đày đọa, vật hóa con người của nhà nước cộng sản.
Chuyện Kể Năm 2000 được nhà xuất bản Thanh Niên ở Hà Nội phát hành đầu tiên tháng hai, năm 2000 liền bị cơ quan văn hóa của nhà nước độc tài cộng sản ra lệnh thu hồi và tiêu hủy. Một việc làm của quyền lực độc ác mà tối tăm. Độc ác và tối tăm như nhà nước độc tài cộng sản Việt Nam giam cầm những tâm hồn, trí tuệ và khí phách Việt Nam. Làm sao có thể giam cầm được sự thật, giam cầm được lẽ phải. Làm sao có thể giam cầm được tâm hồn, trí tuệ và khí phách.
Thời tin học, không quyền lực nào thu hồi, tiêu hủy được thông tin đã được tin học hóa, sản phẩm của thế giới thật, thế giới vật thể đã trở thành sản phẩm của thế giới ảo, thế giới phi vật thể. Lệnh thu hồi tiêu hủy của nhà nước độc tài cộng sản với Chuyện Kể Năm 2000 là sự giới thiệu, sự quảng cáo, tôn vinh lớn nhất cho Chuyện Kể Năm 2000. Vì có lệnh thu hồi và tiêu hủy của nhà nước độc tài cộng sản mà Chuyện Kể Năm 2000 lại được xuất bản với số lượng lớn, phát hành rộng chưa từng có dưới nhiều hình thức. Chuyện Kể Năm 2000 tràn ngập trên các trang web. Chuyện Kể Năm 2000 được in đi in lại với số lượng lớn ở trong nước, ngoài nước.
Cuối năm 2013 lại có người ở phía Nam đứng ra tổ chức in Chuyện Kể Năm 2000. “Tập sách này được thực hiện bởi những người yêu quí Chuyện Kể Năm 2000 / Tháng 12 – 2013 / 100 bản. Không bán”. Anh chị Bùi Ngọc Tấn  – Nguyễn Thị Ngọc Bích vào Sài Gòn nhận sách do người in ấn tặng để tặng lại những người đang đấu tranh giành lại những giá trị làm người đã bị nhà nước độc tài cộng sản tước đoạt.

2. Đọc Chuyện Kể Năm 2000 của Bùi Ngọc Tấn

CK2K-01

Chuyện Kể Năm 2000 của tác giả Bùi Ngọc Tấn ra mắt độc giả đã lâu, ấn hành lần thứ nhất tại California (không ghi năm), gồm hai quyển: Quyển I dày 290 trang, quyển II dày 428 trang.

Gần đây tôi được tặng bản dịch của quyển này qua tiếng Anh, A Tale For 2000, dịch giả là Đào Phụ Hồ, ấn hành tại Little Saigon vào mùa Thu năm 2010. Sách dày 704 trang.

Bản dịch dễ hiểu, giọng văn lưu loát, uyển chuyển làm tôi có cảm tưởng tôi đang đọc một quyển truyện tiếng Anh chứ không phải bản dịch. Đây là một quyển sách rất khó dịch, dịch giả phải đương đầu với tiếng lóng của người ở tù, tiếng lóng trên hè phố, giọng địa phương, cách xưng hô giữa người kể chuyện (hắn) và các nhân vật khác (ông, anh,) và tên của những cây cỏ hoang dại trong rừng núi. Ông Tấn là người thích đọc truyện ngoại quốc nên ông hay nhắc đến tên các tác giả và tác phẩm ngoại đã được phiên âm ra tiếng Việt. Dịch giả nếu rời VN đã lâu không quen với cách phiên âm ra tiếng Việt sau năm 75 sẽ phải vật lộn để tìm hiểu ông Tấn nói về tác giả nào, vấn đề gì, ẩn dụ gì để dịch cho đúng. Công việc dịch quyển sách này tôi cho là rất gian nan. Bản dịch cung cấp rất nhiều chú thích để giải thích điển tích, địa danh, tên tác phẩm và tác giả đã được viện dẫn. Vặt đi một vài lỗi nhỏ nhặt rải rác trong truyện thì đây là một bản dịch rất công phu. Sau khi tôi đọc bản tiếng Anh, dù rất hài lòng với bản tiếng Anh vì dịch giả đã làm việc rất cẩn trọng đầy tâm huyết, tôi đọc lại bản tiếng Việt, để chiêm nghiệm phản ứng của chính tôi đối với bản chính và bản dịch.

ATaleFor2000

Bùi Ngọc Tấn sinh ngày 3 tháng 7 năm 1934 ở Hải Phòng. Tiểu sử của ông đã được đăng trên blog của ông, như sau:  bố ông làm chủ tịch xã và chủ tịch mặt trận Liên Việt huyện Thủy Nguyên khi kháng chiến toàn quốc bùng nổ. Năm 1947 Thủy Nguyên bị quân Pháp chiếm đóng ông theo bố mẹ tôi tản cư lên Bắc Giang, Thái Nguyên và tiếp tục học văn hóa. Thi tiểu học, ông đỗ đầu liên khu Việt Bắc. Suốt thời gian học trung học, ông được học bổng toàn phần. Năm 1954, ông vào đội Thanh niên xung phong tiếp quản Thủ Đô. Cuối năm 1954, ông từ chối đi học kỹ thuật ở nước ngoài, về báo Tiền Phong (Trung Ương Đoàn Thanh Niên Lao Động Việt Nam) làm phóng viên. Cuối năm 1959, ông chuyển về báo Hải Phòng. Tháng 11 năm 1968 ông bị cáo buộc tội “Tuyên truyền phản cách mạng” và bị đưa đi tập trung cải tạo cho đến tháng 4 năm 1973. Thất nghiệp 2 năm, đến tháng 5-1975, nhờ sự giúp đỡ của ông Hoàng Hữu Nhân, tổng cục trưởng Tổng cục Thủy Sản, nguyên bí thư thành Uỷ Đảng Cộng Sản VN thành phố Hải Phòng, ông Tấn được đi làm nhân viên văn phòng Quốc Doanh đánh cá Hạ Long và nghỉ hưu từ tháng 5 -1995 cho tới hôm nay. Trong thời gian thất nghiệp ông đã làm rất nhiều nghề: Bốc vác, thợ sắt, đi buôn, kéo xe bò và cả… viết chui để kiếm sống.

BuiNgocTan-giadinh

Nhà Văn Bùi Ngọc Tấn lúc trẻ, với vợ và hai con

A Tale For 2000 dày 704 trang, một quyển và chia làm hai phần. Phần I nói về thời gian ở trong trại tập trung cải tạo từ năm 1968 cho đến 1973 của Nguyễn văn Tuấn, người kể chuyện có dáng dấp của tác giả. Phần II nói về đời sống của Tuấn sau khi thoát tù. Nhân vật đã vất vả kiếm sống, tìm cách minh oan, cố gắng khôi phục danh dự, và xin phép được làm việc theo đúng khả năng nghề nghiệp của mình, viết văn. Thời gian này kéo dài từ năm 1973 cho đến năm 1975, cuối cùng Tuấn được cấp giấy phép lao động, không được hành nghề viết văn, mà đi làm cho một công ty hải sản.

Năm 1968 là một thời điểm đặc biệt. Miền Nam bị tấn công vào Tết Mậu Thân. Ở Hoa Kỳ, giới thanh niên biểu tình phản đối chiến tranh Việt Nam và phụ nữ cởi áo nịt ngực ném vào lửa đốt đòi quyền bình đẳng. Ở Trung quốc, Mao Trạch Đông phát động phong trào thanh lọc tư tưởng bài trừ văn hóa phản động. Nhà văn Yu Hua, cách đây vài năm, trong quyển Brothers (Anh Em) đã phản ảnh hoàn cảnh biến động lúc bấy giờ bằng cách cấu tạo nhân vật Song Gang, đã từng là anh hùng lao động Chủ Nghĩa Xã Hội Trung Quốc, bị người ta vu oan là phản cách mạng nên bị bỏ tù, và vợ ông bị đưa vào bệnh viện tâm thần. Hứa sẽ đón vợ lúc xuất viện ở bến xe buýt nên Song Gang  trốn tù và bị Hồng Vệ Quân giết chết trước khi đến bến xe. Việt Nam, lúc bấy giờ, còn nằm trong quỹ đạo của Trung quốc nên cũng áp dụng chính sách thanh lọc nói trên. Trong Chuyện Kể Năm 2000, Nguyễn văn Tuấn, tương tự nhà văn Bùi Ngọc Tấn, con của một gia đình cách mạng có uy tín, từ chối đi học ở nước ngoài, ở lại để viết văn phục vụ quốc gia và xã hội. Giống như trường hợp Song Gang của Yu Hua, Tuấn bị vu oan tội tuyên truyền phản cách mạng, tuy không có bằng chứng cụ thể cũng không bị tuyên án, anh bị đưa đi tù, lao động khổ sai. Những người bạn thân của Tuấn trong giới viết văn cũng bị điêu đứng với giới cầm quyền. Nguyễn Vũ Phương, chuyên viết kịch bản điện ảnh bị bắt không lâu trước khi Tuấn ra khỏi tù. Nguyễn văn Bình, nhà văn, đã bị theo dõi liên tục. Người ta đặt máy thâu âm thanh để theo dõi cuộc trò chuyện của anh.

Quyển Chuyện Kể Năm 2000 là một bộ tranh chân dung, tổng hợp nhiều khuôn mặt của nhiều thành phần và giai cấp trong xã hội miền Bắc Việt Nam trước năm 1975. Tác giả Bùi Ngọc Tấn cho độc giả hàng chục bức họa truyền thần của những nhân vật cùng chịu đựng sự khắc nghiệt của tù đày với Tuấn, bạn bè và gia đình chia sẻ và giúp đỡ ông, và những bộ mặt giảo quyệt, tham lam, độc ác hay ngu ngốc của giới cầm quyền, từ anh hạ sĩ cai quản tù nhân cho đến cấp lãnh đạo thành phố. Trong khi miêu tả hoàn cảnh xã hội, kinh tế, và chính trị thời bấy giờ, tác giả đưa ra những quan điểm như sau:  Ăn cắp không nhất thiết luôn luôn là một hành động vi phạm đạo đức. Để phán đoán hành động ăn cắp người ta cần xét lại động cơ. Tuấn là nhà văn có phẩm cách, rất ngay thẳng trong sạch, tuy thế ông vào tù rồi trở thành tên ăn cắp. Ông khoe học được hai tài mọn, nói dối và ăn cắp. Ông tâm sự: không ăn cắp, có thể ông không chết nhưng sẽ rất khổ sở và buồn bã. Cuộc sống trong tù rất thiếu thốn. Tù nhân làm việc khổ sai nhưng không được cho ăn đầy đủ. Bất cứ hành động nào không vừa lòng ban quản trị tù là họ bị cắt phần ăn, cùm chân và biệt giam. Thỉnh thoảng ở trong rừng họ gặp lá sắn hay khoai môn dại họ hái lá bới củ mang về trại giam để ăn thêm. Hành động này vi phạm nội qui và bị xem là ăn cắp cho dù những thứ tù nhân tìm được là những thứ mọc hoang. Với Tuấn, cũng như các tù nhân khác, ăn cắp ở trong trường hợp này là một cách chống đối và qua mặt những người có uy quyền đã đàn áp họ. Điều đáng chú ý ở đây là Tuấn, cũng như Andrew Dupresne một nhân vật trong tiểu thuyết của Stephen King, là một người ngay thẳng đầy tự trọng, vì bị tù oan mới trở nên người ăn cắp.

Những người ở tù, cả hình sự lẫn chính trị, không nhất thiết tất cả đều là người xấu. Phần lớn họ vào tù vì hoàn cảnh đưa đẩy. Rất nhiều tù nhân biết giúp đỡ lẫn nhau, chia sẻ thức ăn với những không được thăm nuôi tiếp tế vì không có thân nhân hay bị bỏ rơi. Nhiều tù nhân trở nên trộm cắp hay móc túi sau khi ra khỏi tù chỉ vì đời sống quá khốn khổ và không có chỗ cho họ nương tựa để vươn lên.  Nguyễn văn Dự bị tù vì tội dấu tài liệu tôn giáo về sau đi làm nghề móc túi; Giang, con của liệt sĩ, bị tù vì tội ăn cắp xe đạp về sau trở lại nghề ăn cắp xe đạp sau khi cũng làm đủ thứ nghề như Tuấn; Vòng Kỷ Mình, người dân tộc bị tù vì tội chống tham ô; Lê Bá Di là người thẳng tính và tự trọng. Ông không chịu được sự sĩ nhục của một tên tù nịnh bợ cán bộ đã đập guốc vào mặt tên nịnh bợ này. Sau đó ông bị trả thù trước sự chứng kiến của người quản trị. A Thềnh bị lính gác ngục bắn chết vì tội đi hái ớt rừng; Lý Xìn Cắm, lưng cánh phản, có nét mặt của Hemingway, là thợ lò gốm người Hoa, giản dị và tốt bụng. Họ là những người biết yêu thương và giúp đỡ các tù nhân khác.

Những người ở cương vị lãnh đạo, có quyền bắt giam tù và hạ nhục người khác là những người ăn cắp có tổ chức qui mô và được che chở. Họ có thể là những người thiếu học thức và thiếu lương tâm, nhưng thừa quyền hành. Cai trị và hành hạ những tù nhân có học thức như Tuấn là ông Thanh Vân, hạ sĩ quản lý nhà tù học lớp 10 nhưng thích làm ra vẻ triết gia; Lan mặt ngựa, công an hỏi cung Ngọc, vợ Tuấn, suốt ngày khi chị chỉ còn ba ngày nữa là sinh con; ông Trần, Giám đốc sở Công an, đã dùng mưu mô xảo quyệt cho Tuấn, một người vô tội, vào tù và không cho có điều kiện làm việc, và các ông Quảng, Khuổng là Ngưu Đầu Mã Diện của ông Trần. Đây là những người dùng quyền thế nhận chìm người khác. Cuối cùng,Thưởng, người dám liều chịu khiển trách của cấp trên, đã cấp giấy cho phép lao động cho Tuấn, không hẳn là người tốt bởi vì ông ta cũng móc ngoặc tham nhũng, tuy nhiên có ít nhiều lòng nhân đạo và không hoàn toàn giả dối như ông Trần.

Tranh-CK2K

Chuyện Kể năm 2000, bút tích Bùi Ngọc Tấn, Tranh Nguyễn thị Hiền (Nguồn: blog Nguyễn Trọng Tạo)

Trong những bức họa chân dung của Chuyện Kể Năm 2000 có hai khuôn mặt bị tù lâu năm nhất đó là Già Đô và Ngụy Như Cần. Đây là hai nhân vật mà tác giả Bùi Ngọc Tuấn đã xây dựng rất công phu. Trong khi tác giả cấu tạo Già Đô bằng phương pháp hiện thưc, thì với Ngụy Như Cần tác giả đã chấm phá bởi đường nét phi hiện thực.

Già Đô là lính thợ của Pháp. Ông có vợ đầm, có con lai, nhưng ông bỏ tất cả để về Việt Nam phục vụ quốc gia. Ông yêu mến ông Hồ chí Minh nên dù vợ ông khóc lóc van xin ông ở lại, ông vẫn ra đi để con lại cho người vợ nuôi. Ông chống tham ô, biểu tình nên bị đuổi ra khỏi xưởng. Người ta nghi kỵ ông vì cái lý lịch làm cho Tây, nên ông bị đi tù lao động khổ sai. Không người thân, không nhà cửa, cuộc sống ở tù hai mươi mốt năm đã tước đọat hết tất cả những tài năng, hy vọng. Khi được thả ra khỏi tù không hộ khẩu, không tiền, không nghề nghiệp ông sống lang thang trở nên mất trí và chết ở góc đường, xác vô thừa nhận.

Ngụy Như Cần là người miền Nam bị tù vì người ta bảo là ông phản cách mạng. Người ta đồn ông là trùm gián điệp của Mỹ hay của Pháp, và bị tù hai mươi ba năm. Ở trong tù ông bẫy lợn rừng, ông chăm lo bảy ao cá sắp theo hình bậc thang, cá được dùng để thêm vào món ăn cho cuộc sống thiếu thốn đói khổ của người tù, ông bắt hằng trăm con rít bằng chiếc đũa để cán bộ ngâm rượu. Ngụy Như Cần có tài thu phục thú vật. Ông nuôi một con khỉ, dạy nó biết nấu cơm hái rau, làm bạn với ông. Con khỉ bị cán bộ bắt đem về để cho con cháu chơi. Ông nuôi một con trăn dạy cho nó nghe hiểu ông và hễ thấy loài người thì trốn vào rừng. Ông nuôi hai con tắc kè dạy chúng diễn trò. Và đặc biệt ông nuôi một con cá chép rất to bề dài hơn một mét, biết trồi lên để ông vuốt ve. Sau hai mươi ba năm ở tù, khi được thả ra ông vào rừng treo cổ tự tử chết, có lẽ để tự mình tránh số phận của Già Đô. Sau khi Ngụy Như Cần mất rồi con cá chép bị một cán bộ bắn chết để ăn thịt.

Già Đô là khuôn mặt điển hình của những người hết lòng tin tưởng vào chế độ rồi bị chính chế độ mà họ tin tưởng chà đạp. Qua Già Đô tác giả cho thấy một người yêu nước, có thể đóng góp bằng tài năng kỹ thuật đã bị bạc đãi và bỏ rơi. Ông luôn luôn lo sợ sẽ bị chết trong tù mà không hề dự đoán được cuộc sống sau khi ra khỏi tù lại càng đáng sợ hơn.

Nhà văn Bùi Ngọc Tấn khi cấu tạo nhân vật Ngụy Như Cần đã làm một công việc đáng quí. Ông xây dựng một mẫu người miền Nam, có nhân dạng và nhân tính, thông minh và tự trọng, chứ không phải là ác quỷ hay dã thú ác độc ăn gan uống huyết người khác như một số tác giả trước đây. Có thể nói những nhân vật xấu trong Chuyện Kể Năm 2000 như Lan Mặt Ngựa, Thanh Vân, hay ông Trần đều là những người ở vị trí lãnh đạo, và nhất là giới Công an. Những nhân vật này lạm dụng quyền hành và của công. Họ bỏ tù những người ăn cắp trong khi chính họ là những người ăn cướp có giấy phép. Độc giả có thể bảo rằng Tuấn thiếu thiện cảm với những nhà lãnh đạo này là lẽ tất nhiên bởi vì họ đã trực tiếp hỏi cung, thi hành sự trừng phạt, bắt Tuấn phải chịu khuất phục trước quyền uy của họ. Nhưng ở phần truyện viết về Ngụy Như Cần, hai vị cán bộ đã bắt con khỉ khôn ngoan và bắn con cá khổng lồ hiểu tiếng người, là những người lãnh đạo tàn nhẫn. Hai người này không có liên can trong việc tù tội của Tuấn, lúc ấy ông đã được thả tự do. Bắt con khỉ là tước đoạt tài sản của người tù, trong trường hợp này con khỉ không chỉ là tài sản mà còn là người thân. Bắn chết một con cá, lạ hiếm vì to lớn dị thường, chỉ để ăn thịt khi không đói kém, là một hành động dã man. Tác giả để Ngụy Như Cần tự chọn cho mình cái chết khi được trả tự do để tự bảo vệ phẩm cách không bị nhận chìm xuống tận cùng đáy của xã hội như nhân vật Già Đô. Cả hai nhân vật Già Đô và Ngụy Như Cần đều biểu lộ lòng can đảm trong sự chọn lựa giữa sự sống và cái chết.

Nếu đừng bị tù và trù dập, ông Bùi Ngọc Tấn rất có thể là nhà văn lớn của trường phái lãng mạn. Những đoạn văn hay và cảm động nhất là những đoạn tác giả cho nhân vật Tuấn nói về tình yêu với Ngọc, vợ ông, đặc biệt là cảnh hai vợ chồng tắm dưới ánh trăng ở một nhà kho trong rừng. Nếu ngại chiều dài hơn 700 trang của quyển sách xin độc giả nên đọc ít nhất là chương 26 và hai chương cuối là những chương rất tuyệt vời.

Dù chất chứa rất nhiều chi tiết tương tự như cuộc đời của tác giả, nhưng đây không phải là hồi ký mà là tiểu thuyết. Với dạng tiểu thuyết tác giả có thể sáng tạo linh động hơn, không cần phải chính xác với từng chi tiết nhỏ, ông có thể thêm vào một nhân vật là hiện thân của hai hay nhiều nhân vật khác có thật trong đời sống. Cái ưu điểm lại trở thành nhược điểm vì nó làm giảm đi cái sức mạnh của sự thật khi độc giả tự hỏi đâu là sự thật chỗ nào là hư cấu. Để được xuất bản quyển sách, vẽ lại bộ mặt của xã hội, kinh tế và chính trị của miền Bắc ở cuối thập niên sáu mươi, về cái khổ của tù nhân, còn những điều gì ông đã không thể viết? Tuy những điều Bùi Ngọc Tấn viết về ngục tù của chế độ độc tài không phải là điều mới lạ, không bạo động bằng cuộc thanh lọc ở Trung quốc qua ngòi bút Yu Hua, không ác độc bằng chế độ Trujillo như Junot Diaz đã diễn tả, không được nhiều người biết đến như Quần đảo Gulag của Solzenetsyn, Chuyện Kể Năm 2000 vẫn có sức thuyết phục rất mạnh bởi vì tác giả không những là người đã sống suốt đời với chế độ mà còn đã từng tin tưởng, yêu thương, và phục vụ chế độ này với một lý tưởng cao đẹp. Dù sao đi nữa, Bùi Ngọc Tấn là một nhà văn can đảm đã dám nói những điều không đẹp về một chế độ tù lao động khổ sai. Cũng cái chế độ này đã giam cầm muôn vàn người lính của miền Nam Việt Nam sau năm 1975.

Nguyễn Thị Hải Hà

nguồn: damau.org

*** Chuyện kể năm 2000 được đăng ở:

http://vnthuquan.net/truyen/tr…

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: